سلامت دهان و دندان کودکان؛ عادتهایی که باید از همان ابتدا ساخته شوند
مراقبت از دندانها از همان کودکی
سلامت دهان و دندان فقط به زیبایی لبخند مربوط نیست. دندانهای سالم به کودک کمک میکنند بهتر غذا بخورد، صحبت کند و با آسودگی رشد کند.
مراقبت باید از زمانی شروع شود که اولین دندانها ظاهر میشوند و به تدریج به یک عادت روزانه تبدیل شود.
مسواک زدن؛ یک عادت خانوادگی
کودک باید بهتدریج یاد بگیرد دندانهایش را بهطور منظم مسواک بزند. کودکان کمسن معمولاً هنوز توانایی لازم برای تمیز کردن کامل دندانها را ندارند، بنابراین والدین باید در مسواک زدن آنها نقش فعال داشته باشند.
بهتر است مسواک زدن به بخشی ثابت از برنامه صبح و شب تبدیل شود.
میتوانید این کار را با یک آهنگ کوتاه، داستان یا همراهی والدین برای کودک جذابتر کنید.
مهم است که مسواک زدن به تنبیه یا دعوا تبدیل نشود.
خمیردندان مناسب
استفاده از خمیردندان حاوی فلوراید میتواند به پیشگیری از پوسیدگی کمک کند، اما مقدار خمیردندان باید متناسب با سن کودک باشد.
برای انتخاب مقدار مناسب و روش صحیح استفاده، بهتر است دستورالعملهای معتبر دندانپزشکی و توصیه دندانپزشک کودک را در نظر بگیرید.
کودک نیز باید یاد بگیرد خمیردندان را قورت ندهد.
خوراکیها و سلامت دندان
پوسیدگی فقط به مقدار شیرینی یک خوراکی مربوط نیست؛ تکرار تماس دندان با مواد قندی نیز اهمیت دارد.
بنابراین بهتر است:
- مصرف مکرر خوراکیها و نوشیدنیهای شیرین محدود شود.
- آب نوشیدنی اصلی کودک باشد.
- خوراکیهای شیرین جای وعدههای اصلی را نگیرند.
- بعد از مصرف خوراکیهای شیرین، مراقبت از دهان جدیتر باشد.
لازم نیست همه شیرینیها ممنوع شوند؛ هدف ایجاد یک الگوی غذایی متعادل است.
شیشه شیر و خواب
اگر کودک با شیشه شیر یا نوشیدنی شیرین به خواب عادت کند، دندانها ممکن است برای مدت طولانی در معرض مواد قندی قرار بگیرند.
بهتر است عادتهای خواب کودک طوری تنظیم شوند که مراقبت از دندانها نیز در آن جای داشته باشد.
اولین مراجعه به دندانپزشک
مراجعه به دندانپزشک فقط زمانی نیست که کودک دنداندرد دارد.
معاینههای منظم میتوانند به شناسایی زودهنگام مشکلات و آموزش بهتر مراقبت از دندانها کمک کنند.
همچنین بهتر است اولین تجربه کودک از دندانپزشکی با درد و درمان اضطراری همراه نباشد.
از ترساندن کودک پرهیز کنیم
جملههایی مانند:
«اگر مسواک نزنی، دندانپزشک دندانت را میکَند!»
ممکن است ترس از دندانپزشکی ایجاد کند.
بهتر است دندانپزشک را فردی معرفی کنیم که برای سالم ماندن دندانها کمک میکند.
اگر کودک از دندانپزشکی میترسد، احساس او را مسخره نکنیم و با آرامش درباره تجربه پیش رو توضیح دهیم.
دندان شیری هم مهم است
گاهی تصور میشود چون دندانهای شیری موقت هستند، مراقبت از آنها اهمیت زیادی ندارد.
این تصور اشتباه است.
دندانهای شیری برای جویدن، صحبت کردن و حفظ فضای مناسب برای دندانهای دائمی اهمیت دارند؛ بنابراین پوسیدگی و درد دندان شیری نیز باید جدی گرفته شود.
مراقبت از دندان در مدرسه و بیرون از خانه
کودک بزرگتر میتواند یاد بگیرد:
- پس از خوردن خوراکیهای چسبنده یا شیرین مراقبت بیشتری از دندانهایش داشته باشد.
- بطری آب همراه داشته باشد.
- وسایل شخصی بهداشت دهان را با دیگران به اشتراک نگذارد.
- در فعالیتهای ورزشی، در صورت نیاز از محافظ دهان مناسب استفاده کند.
اگر کودک دنداندرد داشت
دنداندرد، تورم، خونریزی غیرعادی یا آسیب به دندان را نباید نادیده گرفت.
در چنین شرایطی بهتر است کودک توسط دندانپزشک معاینه شود و درمان را به تأخیر نیندازیم.
درد دندان موضوعی نیست که فقط با مسکن یا صبر کردن برطرف شود.
چند عادت ساده برای خانواده
برای شروع، همین چند کار را جدی بگیرید:
- مسواک زدن منظم صبح و شب.
- استفاده مناسب از خمیردندان حاوی فلوراید.
- محدود کردن مصرف مکرر خوراکیها و نوشیدنیهای شیرین.
- نوشیدن آب.
- معاینههای منظم دندانپزشکی.
- الگو بودن والدین در مراقبت از دهان و دندان.
جمعبندی
سلامت دهان و دندان کودک بیشتر از یک درمان گاهبهگاه است؛ مجموعهای از عادتهای کوچک و روزانه است.
کودک باید از همان سالهای نخست یاد بگیرد که دندانهایش ارزش مراقبت دارند و مسواک زدن، تغذیه مناسب و مراجعه منظم به دندانپزشک بخش طبیعی زندگی هستند.
بهترین زمان برای آموزش مراقبت از دندان، قبل از شروع دنداندرد و پوسیدگی است.
محمدمهدی سیدناصری
پژوهشگر حقوق کودک و آینده کودکی در عصر دیجیتال
محمدمهدی سیدناصری
پژوهشگر حقوق کودک و آینده کودکی در عصر دیجیتال